محل کنونی شما:
 
 
 
 
 
 

باب های ثلاثی مزید

نامه الکترونیک چاپ PDF

باب های ثلاثی مزید

فعل ثلاثی یا مجرد است یا مزید .

ثلاثی مجرد به فعلی گفته میشود که  ریشه آن دارای سه حرف اصلی میباشد وفعلهای

ثلاثی مزید به فعلهایی گفته میشود که اولین صیغه فعل ماضی آن بیش از 3 حرف اصلی داشته باشد .

 

باب هاي ثلاثي

 مزيد ( مصادر )

ماضي

مضارع

امر

تعداد حرف يا حروف زائد اوّلين صيغه ي  فعل ماضی

اِفْعَالْ

اَفْعَلَ

يُفْعِلُ

اَفْعِلْ

يك حرف زائد

تَفْعِيلْ

فَعَّلَ

يُفَعِّلُ

فَعِّلْ

يك حرف زائد

مُفَاعَلَه

فَاعَلَ

يُفَاعِلُ

فَاعِلْ

يك حرف زائد

تَفَاعُلْ

تَفَاعَلَ

يَتَفَاعَلُ

تَفَاعَلْ

دو حرف زائد

اِفْتِعَالْ

اِفْتَعَلَ

يَفْتَعِلُ

اِفْتَعِلْ

دو حرف زائد

اِنْفِعَالْ

اِنْفَعَلَ

يَنْفَعِلُ

اِنْفَعِلْ

دو حرف زائد

تَفَعُّلْ

تَفَعَّلَ

يَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلْ

دو حرف زائد

اِسْتِفْعَالْ

اِسْتَفْعَلَ

يَسْتَفْعِلُ

اِسْتَفْعِلْ

سه حرف زائد

 

معانی هر یک از این بابها :

2باب افعال وتفعیل برای متعدی کردن به کار میروند . یعنی که فعل ما به مفعول نیاز دارد .

مانند : ذهَبَ  : رفت  ،  أذهَبَ : برد

باب مفاعلة و تفاعل برای مشارکت هستند ولی در باب مفاعلة مشارکت یک طرفه است وبه همین دلیل با حرف (با) ترجمه میشود ودر باب تفاعل مشارکت 2طرفه است وبه همین دلیل باعبارت (بایکدیگر ) ترجمه میشود .

 مانند : کاتبَ علیٌ حسناً . علی با حسن نامه نگاری کرد .

 تکاتـَبَ علیٌ وحسنٌ . علی وحسن با یکدیگر نامه نگاری کردند .

سه باب تفعّل ، افتعال وانفعال زمانی به کار میروند که ما چیزی را از کسی بخواهیم واو قبول کند یا بخواهیم تأثیری را در شی ای ایجاد کنیم وآن تأثیر ایجاد شود .

علـَّمَ المعلمُ علیاً . تعلـَّمَ علیٌ . معلم به علی یاد داد . علی یاد گرفت .

وباب استفعال برای طلب ودرخواست به کار میرود .

مانند : استغفَرتُ اللهَ . از خدا آمرزش خواستم .  

 

نکات مهم :

 1- همزه باب افعال همیشه مفتوح ( -َ) است . چه در امر چه در ماضی.  و همزه قطع می باشد.

 2- مصدر باب مفاعلة ۲ وزن دارد ، فِعال ومفاعلة .

3- علامت حرف مضارعت فعلهای مضارع، در فعلهایی که ماضی آنها 4 حرفی است، مضموم می باشد با مجهول اشتباه نشود.

برای تشخیص از فعل مجهول در این بابها به علامت ماقبل آنها نگاه می کنیم اگر مفتوح بود مجهول می باشد و الا معلوم است.

 ۴- ماضی بابهای تفاعل وتفعّل دارای حرف (ت )است . با مضارع وامر اشتباه نشود .

5- در مضارع با بهای « تَفَعُّل ، تفاعل ، تَفَعلُل» به علت مقارنت دو « تا» برای سهولت تلفظ یکی از «تا» ها را می شود حذف کرد. ( در 8 صیغه از 14 صیغه )
تَنَزَّلُ: تَتَنَزَّلُ
تَکاثَرُ: تَتَکاثَرُ